Арав.мн

Монголын түүхэн газрууд - Богдхан уулыг дархалсан он дараалал

Монголын түүхэн газрууд - Богдхан уулыг дархалсан он дараалал

Богдхан уул нь манай орны төдийгүй дэлхийн ууган дархан газрын тоонд зүй ёсоор ордог байгалийн гайхамшигт үзэсгэлэн бүрдсэн, түүхийн буурал мөр хадгалсан ариун дагшин газар орон билээ.

Энэ уулын ургамал, ус, ан амьтныг нь түшин эрт дээр үеэс хүн амьдарч байсан ул мөр өнөөг хүртэл хадгалагдан үлджээ. Арцатын ам, Зайсан толгой, Хүрхрээгийн амнаас чулуун зэвсгийн дурсгалууд олддог байна. Энэ нь одоогоос 100-180 мянган жилийн өмнө амьдарч байсан хүний удам өвгийн ул мөр ажээ. Их Тэнгэрийн аманд байдаг хадны сүг зураг нь аль хүрэл зэвсгийн үеэс хүн суурьшиж байсны ул мөр хэмээн судлаачид үздэг байна.

“Зайсан толгойн өмнө, зүүн хажуугаар байсан дөрвөлжин булшнууд нь Хүрлийн үеийн дурсгал мөн” гэж археологич Д.Наваан гуай тогтоосон байна. Богдхан уулыг бүр Хүннүгийн үеэс шүтэж ирсэн гэж үздэг. Үнэхээр ч Богдхан уулын ам болгонд “Хүннүгийн үеийн булш бунхан, хиргисүүр байдаг нь үүнийг гэрчилдэг.

Богдхан уулыг дархалж, тахиж ирсэн түүх Хүннү гүрний мандан бадарснаас хойших 3000 жилийн тэртээгээс улбаатай бөгөөд 13-р зууны үеэс Хэрэйдийн Ван Хан Туулын Хар шугуйд нутаглаж байхдаа Хан ууланд ан гөрөө хийх, гал хөс түлэхийг хориглодог байжээ.

Их хүрээ 1778 онд Сэлбэд нүүн ирсэн бөгөөд үүнтэй холбоотойгоор сайд Юндэндоржийн санаачилгаар Богдхан уулын дархан цаазыг Манж хааны зарлигаар албан ёсны болгон батламжилсан байна.  Сайд Юндэндоржийн өргөсөн бичигт:  “Дөрвөн аймгийн чуулган нийлэх газар бөгөөд хормойд нь шар, хар олон түмэн хуран суух нь хүрээ оршихын дээр ан, амьтад, ой модоор элбэг баян, олон түмэндээ магтагдсан, холын жуулчдын анхаарлыг татсан энэ үзэсгэлэнт сайхан уулыг эцэг өвгөдөөс дархалж ирсэн учир үүнийг хуучин ёсоор тахин онгон дархан цаазтай болгож өгөхийг хичээнгүйлэн гуйсугай” хэмээн хүссэний дагуу Тэнгэрийг тэтгэсний 43-р оны 9-р сарын 24-ний өдөр хааны зарлигаар дахин дархалсан байна. Үүнээс улбаалж Богдхан уулын хоёр оргилд нь “Түшээ гүн”, “Цэцээ гүн” цол шагнасан түүхтэй аж. Ийм ч учраас Богдхан уулын магтаалд:

“Хаан эзнээс зарлигтай, Халх даяар соёрхолтой.

Цэлмэг хөх тэнгэртэй, Цэцээ гүн оргилтой” гэж магтан дуулдаг болжээ.


10

2004 он

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зарлигаар Богд хан уулыг  төрийн тахилгатай уулсын нэг болгож 5 жилд нэг удаа төрийн тахилга үйлдэх болсон байна.


09

1995 он

УИХ-ын 1995 оны 26 дугаар тогтоолоор “Тусгай хамгаалалттай газар нутгийн тухай” хуульд нийцүүлэн дархан цаазат газрын ангиллаар баталгаажуулсан бөгөөд 1996 ондЮНЕСКО-оос Дэлхийн шим мандлын сүлжээнд оруулах шийдвэр гарч, 1997 онд гэрчилгээг олгож байжээ.


08

1988 он

Дархан цаазат Богдхан уулын одоогийн хамгаалалтын захиргаа байгуулагджээ.


07

1974 он

Ардын Их хурлын Тэргүүлэгчдийн  248 дугаар зарлигаар “Богд уул” нэрээр Дархан цаазат газар болгожээ.


06

1952 он

Монгол төрийн зүтгэлтэн, маршал Хорлоогийн Чойбалсан таалал төгссөнтэй холбоотойгоор АИХ-ын тэргүүлэгчдээс Богдхан уулыг Чойбалсангийн нэрэмжит уул болгосон ба 1957 онд “Чойбалсан уул” нэрээр дархалжээ.



05

1911 он

Богд хаант Монгол улсыг тунхагласны дараа Богдхан уулыг “Богд хайрхан уул” гэж нэрлэн энэ уулыг хамгаалах захиргаа байгуулж,. хамгаалалтын цагдаа нарын тоог 42 болгон нэмэгдүүлжээ.


04

1809 он

Богдхан уулын 28  амыг тусгайлан хамгаалах цагдаатай болгож тийшээ нэвтрэн орох зөвшөөрлийг Богд эзэн хаан өөрөө олгодог дэг журам тогтоож байжээ.


03

1778 он

Хүрээ сайд Юндэндоржийн санаачилгаар Богдхан уулыг албан ёсоор дархалж хамгаалалтад авсан байна.


02

1294 он

Монголын их Юань улсын хууль цаазын бичгийн 398-р бүлэгт “Богдхан уул, Отгонтэнгэр, Хан Хэнтий, Алтайн нүсэр даваа” байгалийн үзэсгэлэнт газруудыг дархан цаазтай болгож байсныг тэмдэглэн үлдээжээ.


01

XII-XIII зуун

Хэрэйд аймгийн Ван хаан Тоорил Богдхан уулыг тахиж, Туулын хар шугуйгаар  нутаглаж байхдаа өөрийн эрх хэмжээнд онголон дархалсан.



9.7

/10
Үнэлгээ өгөх

Холбоотой мэдээ



Сэтгэгдэл (1)


АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд ARAV.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим хэллэгийг хязгаарласан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү.


+1
q
Quiz game - Start
100 Секунд 7 хоногийн шилдэг
таны овог,
01таны овог, нэр
оноо
таны овог,
02таны овог, нэр
оноо
таны овог,
03таны овог, нэр
оноо
таны овог,
04таны овог, нэр
оноо
таны овог,
05таны овог, нэр
оноо
таны овог,
06таны овог, нэр
оноо
таны овог,
07таны овог, нэр
оноо
таны овог,
08таны овог, нэр
оноо
таны овог,
09таны овог, нэр
оноо
таны овог,
10таны овог, нэр
оноо
Үгийн сүлжээ - Start
Үгийн сүлжээний ялагчид
Ariuntuul
01Ariuntuul Bat-Ochir
15 минут 28 секунд
Мягмарсүрэн
02Мягмарсүрэн Балдан
1 цаг 36 секунд
Дашдэмбэрэл
03Дашдэмбэрэл Азжаргал
1 цаг 25 минут 52 секунд
Mujaan
04Mujaan Mujaan
1 цаг 29 минут 1 секунд
Batmunkh
05Batmunkh Buyandelger
1 цаг 33 минут 58 секунд
Naranchimeg
06Naranchimeg Batsukh
1 цаг 47 минут 53 секунд
Ган-Эрдэнэ
07Ган-Эрдэнэ Сугаржавын
2 цаг 2 минут 5 секунд
Э.
08Э. Армада
5 цаг 57 минут 16 секунд
Gigi
09Gigi Zori
6 цаг 29 минут 41 секунд
Алтанцэцэг
10Алтанцэцэг Ширбазар
6 цаг 33 минут 57 секунд